Naslovna  |  Aktuelno  |  Istraživanje UNS-a o ubijenim i otetim novinarima na KiM  |  Drita Hajdari, tužilac za ratne zločine kosovskog Specijalnog tužilaštva: Kako da lokalni tužioci nadoknade ono što međunarodni nisu uradili
Povećaj veličinu slova Vrati na prvobitnu veličinu slova Smanji veličinu slova štampaj štampaj
 

Pošalji prijatelju

Istraživanje UNS-a o ubijenim i otetim novinarima na KiM

22. 07. 2018.

Autor: Jelena L. Petković

Drita Hajdari, tužilac za ratne zločine kosovskog Specijalnog tužilaštva: Kako da lokalni tužioci nadoknade ono što međunarodni nisu uradili

Misije UNMIK i EULEKS sa velikim brojem tužilaca nisu uspele da reše ubistva i kidnapovanja novinara, a sada se očekuje od lokalnih tužilaca da nadoknade ono što međunarodni nisu uradili. I to samo dva tužioca, kaže Drita Hajdari, tužilac za ratne zločine kosovskog Specijalnog tužilaštva u razgovoru za Dosije o kidnapovanjim i ubijenim novinarima i medijskim radnicima.

U nastavku je ovaj tekst preveden na albanski i engleski jezik.

Please find below albanian and english translation of this article.                   

Në vijim, këtë tekst mund ta lexoni në gjuhën shqipe dhe angleze.

Tužiteljka nije mogla da da više podataka o istragama kidnapovanja novinara Radio Prištine Ljubomira Kneževića i ubistva Envera Maljokua, jer su, kako je podvukla – u toku. Dokumenta o istrazi kidnapovanja Đure Slavuja i Ranka Perenića, to Tužilaštvo još nije dobilo od Euleksa. Hajdari kaže i da ovo tužilaštvo za sada nema nikakvih podataka o ubistvu Afrima Malićija, Krista Gegaja, Momira Stokuće, Šefki Popove i Bardulja Ajetija.

x Iz istraživanja Udruženja novinara Srbije proizilazi da je ili bilo dosta ometanja istraga ili se međunarodni tužioci i istražne sudije nisu potrudili da se ovi slučajevi rasvetle. Poslednje ubistvo novinara dogodilo se pre 13 godina. Kako je danas moguće voditi efikasnu istragu i saznati istinu sudbinama ubijenih i kidnapovanih novinara?

- Vreme je najveći problem. Nije lako istraživati ni ratni ili bilo koji zločin, neposredno nakon što se dogodio, a istraživati događaje od pre oko dve decenije je izuzetno teško. Teško, jer su se počinioci sigurno potrudili da do danas unište tragove, potrudili su se i da utiču na svedoke. Svedoci su ostarili, pamćenje im je izbedelo i ne možemo ih kriviti zbog toga. Pođite od čnjenice da ako je svedok 1999. godine imao 60 godina, sada ima 80, a od osobe te dobi ne možemo očekivati jasno sećanje i precizne informacije. Na kraju, i počinioci umiru i stare.
Nikada nisam razumela, pa ni danas, zašto nama, lokalnim tužiocima i sudijama nije povereno da gonimo ratne zločince, već međunarodnim tužiocima i sudijama, misiji UNMIK-a, a od 2008. EULEKS-u. Kada je sredinom 2014, doneta odluka o prestanku misije EULEKS, ratni zločini su prebačeni u nadležnost lokalnog pravosuđa i tužilaštva. Od sredine 2014. do danas oni nama "prebacuju" te predmete na kašičicu. Jedan po jedan. Do sada je prebačen deo, a većinu čekamo da nam dostave i pominju na stotine predmeta. Drugim rečima, stanje je vrlo haotično, nažalost. Osim toga, misije vladavine prava i UNMIK i EULEKS imale su veliki broj sudija i tužilaca. Kada oni nisu uspeli da reše veći broj predmeta, kako se sada očekuje od lokalnih tužilaca da nadoknade ono što međunarodni nisu uradili? I to samo sa dva tužioca.

x  Dakle, samo dva tužioca rade na slučajevima svih ratnih zločina, uključujući u ubijene i kidnapovane novinare?

- Specijalno tužilašvo koje je isključivo nadležno za ratne zločine radi sa nedovoljnim brojem tužilaca. Jedino što je moglo da se uradi u ovoj situaciji, jeste da se dvoje tužilaca odrede za ratne zločine. Kolega i ja imamo i druge predmete, kao što su pranje novca, terorizam, korupcija visokog stepena, takođe mi paraleleno istražujemo i ratne zločine. Ali, kada budemo okonačali druge predmete, bavićemo se isključivo ratnim zločinima. Zato hoću javno da kažem i Vama i javnosti kakvo stanje nasleđujem. Bez pretenzija da kritikujem međunarodne misije, hoću da kažem istinu, šta smo nasledili i šta možemo sada da uradimo. Ne bih da neko pomisli da nam je EULEKS preneo sjajno stanje, a da smo mi nezainteresovani i nećemo da radimo. Naprotiv. Kod mene i mog kolege postoji velika volja i želja da nadoknadimo sve što do sada nije urađeno, ali kako ćemo i šta, zavisi od objektivnih okolnosti. Ono što posebno želim da podvučem je nedostatak pravne saradnje sa Srbijom.

x Zašto?

- I UNMIK i EULEKS su mogli da pravno sarađuju sa Srbijom, razmenjuju informacije, svedoke, obezbeđuju dokaze. Mi tu mogućnost nemamo. I sada - kolega i ja ćemo pribaviti dokaze, onoliko koliko je moguće, učinićemo sve da identifikujemo počinioce, pokušaćemo da obezbedimo dokaze i od Međunarodnog krivičnog tribunala za bivšu Jugoslaviju (MKTJ), a većina počinilaca srpske nacionalnosti su u Srbiji. Došli smo u situaciju da procesuiramo samo Albance i to nailazi na otpor u kosovskom društvu, jer smatraju da su diskriminisani. I srpsko pravosuđe ima identičan problem, jer su u srpskom Tužilaštvu za ratne zločine otvoreni mnogi predmeti za zločine počinjene na Kosovu, i neće moći da okončaju te predmete bez saradnje sa kosovskim institucijama krivičnog gonjenja i pravosuđa. Zato je pravna saradnja neophodna. To je u interesu i pravde i zadovoljenja žrtava ratnih zločina i njihovih porodica. Porodice od nas očekuju čudo. Tu govorim i o nestalima, jer su oni nestali kao posledica krivičnih dela. Porodice očekuju da nađemo njihove najmilije i mislim i da je to bez saradnje nemoguće. Najgore je što se sve svodi na teren politike - Srbija nije priznala Kosovo, pa neće sarađivati. Ipak, mislim da bi u ovoj situaciji trebalo primeniti model koji je Srbija primenila sa Bosnom i Hrvatskom, da tužilaštva sklope sporazum o saradnji, a ne da čekamo političare. Ako njih budemo čekali, ko zna koliko sledećih godina se istrage neće pomeriti sa mrtve tačke. U celoj ovoj priči kriminalci profitiraju. Ne samo od ratnih zločina nego od svih vrsta organizovanog kriminala, korupcije i terorizma. Oni uživaju. Oni fantastično sarađuju, nemaju političke probleme i ne znaju za nacionalne prepreke. To je jedna familja koja odlično sarađuje.

x Kidnapovanje kolega Ranka Perenića i Đure Slavuja nije nikada istraženo. Porodica Perenić je tek nedavano dobila papir od Euleksa u kojem njihov tužilac Mauricio Salustro zaključuje (još 2013. godine) da je Perenića i Slavuja kindnapovao OVK i tu stavlja tačku. Nakon njihovog nestanka, novinar Njujork Tajmsa Majk O’Konor je otišao u mesto Bela Crkva kod Orahovca gde je video vozilo u kome su Perenić i Slavuj otišli na radni zadatak, a u automobilu i diktafon koji su nosili sa sobom. Ako je Euleks imao saznanja da je reč o OVK, a s druge strane razna svedočenja i publikacije koje su pripadnici OVK pisali ukazuju da su tri različite formacije OVK, pod komandom tri različita komandanta dolazile do lokacije na kojoj su Perenić i Slavuj nestali - zašto niko od tih komandanata nije upitan za ovaj zločin?

- Što se tiče ova dva slučaja, EULEKS je odbacio krivičnu prijavu i slučajevi su arhivirani. To su podaci koje sam ja dobila pripremajući se za ovaj intervju. Odbacivanje krivične prijave nisam videla, moguće je da su rekli da nema dovoljno dokaza ili slično. Ali, okolnost da je krivična prijava odbačena, ne znači da je predmet zatvoren za sva vremena. Tužilaštvo uvek može ponovo da otvori slučaj. Prvo bi trebalo da sačekam da nam EULEKS prosledi sve predmete, jer nama šalju i one koji su arhivirani.

x Ali, EULEKS je zvanično otišao sa Kosova.  

- Rekli su da se bave skeniranjem, prevođenjem i to je u toku. Mi očekujemo još i stotine i stotine predmeta. Ukupno je negde oko 900 ratnih zločina koje bi trebalo EULEKS da nam prosledi. I predmetE o 2000 nestalih osoba.

X Kada je reč o ubistvu novinara Envera Maljokua, istraga više puta otvarana i zatvarana. Da li je sada ponovo slučaj otvoren i raspolažete li sa nekim novim činjenicama?

- Predmete koji su u istrazi, ne komentarišemo. Iz razloga istrage i zato što bi na taj način mogli da ometamo istragu.

x Među predmetima koje ste dobili je nestanak Ljubomira Kneževića.  Da li Vam je poznato da je istraživan pred mitrovačkim sudom 2001. godine? Advokat oštećenih porodica, Stoja Đuričić je nestanak Kneževića dovela u vezu sa kidnapovanjem šestorice Srba iz Gojbulje, sumnjajući da je Gani Imeri, komandat OVK u oblasti Vučirn, naredio njegovu otmicu. Znate li nešto više o tome?

- Slučaj Ljubomira Kneževića sam dobila 5. oktobra 2017. godine. Ne mogu govoriti o imenima, o osumnjičenima, ali mogu reći da se radi na slučaju.

x U najmanju ruku je neobična istraga ubistva novinara Šefkija Popove. Prema raspoloživim podacima istražni tužilac je dva puta tražio intervenciju policije za prikupljanje dokaza, ali oni  nisu reagovali na te zahteve. Takođe, nakon ubistva, iz kuće porodice Popova su odnete stvari za koje se sumnjalo da mogu biti važne za istagu, a danas niko ne može da odgovori gde se one nalaze. Da li ovde vidite krivično delo ometanja pravde i da li ćete utvrđivati odgovornost za one koji su nesavesno radili svoj posao?

- Pripremajući se za ovaj intervju tražila sam podatke. Mi nemamo ništa o ubistvu Šefkija Popove. To mora da je negde. UNMIK će tek nama predati svoja dokumenta i možda se tu negde nalazi. Ne mogu da požurim sa zaključcima, dok ne proverim gde se stvari nalaze.

x Vi ste podizali optužnice i protiv Albanaca i protiv Srba za ratne zločine. Da li ste zbog toga imali problema?

- To je slična priča kao i svuda gde se odvijao rat. U situaciji smo da podižemo optužnice protiv osoba koje se smatraju herojima. Heroji su jer su učestvovali u ratu, branili svoju zemlju, pa se optužnice protiv njih doživljajaju kao napad na pravedni oslobodilački rat. Ljudima treba objasniti da krivično gonjenje i podizanje optužnica nema veze sa ratom na Kosovu, već sa pojedincima koji su počinili zločine. Nama treba puno truda da to objasnimo, treba nam podrška medija i civilnog društva, da se shvati da optužnica nije usmerena protiv OVK, da je krivična odgovornost individualna, da su zločine činili pojedinci i zločinci treba da se kazne, a porodice žrtava dobiju zadovoljenje.
Primećujem da se žrtve i njihove porodice spominju u kontekstu nekih konferencija i godišnjica, a u konkretnim primerima ratnih zločina se skoro zaboravljaju. Uvek se glorifikuju i "žale" optuženi, govori se da se preko njih napada neka politička partija ili oslobodilački rat, a žrtve se jedva spominju. Međutim, to nije problem samo na Kosovu, a mi tužioci smo profesionalci, sudije su takođe profesionalci, i mi zanemarujemo te političke napade i trudimo se da odradimo svoj posao pošteno, onako kako se od nas očekuje. Bilo ja napada na mene, ima ih i danas, imenom i prezimenom su me napadali u Parlamentu Kosova, na ličnoj osnovi, sve moguće su iskoristili, ali to samo trenutno zaboli, a onda kažem sebi - ja sam profesionalac ne smam sebi da to dozvolim.

x Kada bi od svih prepreka trebalo da izaberete onu za koju mislite da je najteža za istragu i procesuranje zločina nad novinarima, koja je za Vas prepreka najveća? Da li su to političke okolnosti, zaštita svedoka...  I kako mislite da bi je trebalo prevazići?

- Prvo, govori se o zaštiti svedoka, a ja pitam - kako da zaštitim sveodoka koga nemam? Kako da govorim o svedocima kojih nema. Najgore je kada kažu "zna se" - ajde šta se zna? Recite mi odakle da krenem. Čovek je odveden sa autobuske stanice, iz bolnice, jer neko video? Potrebni su dokazi, svedoci. Međutim, pod broj jedan vidim nedostatak saradnje sa Srbijom.

 Medijski mrak

Tužiteljka Drita Hajdari smatra da je “skoro dvadeset godina vladao medijski mrak o ovim ratnim zločinima”:
- Ne sećam se, ne pratim da je iko od Vaših kolega istraživao ili pitao kakvo je stanje kada je reč o ovim ratnim zločinima, sve dok nisu prešli u naše ruke. I danas, više su koncentrisani na statistiku, ne bave se suštinskim pitanjima. Ne vidim ni neko raspoloženje medija da se građanima Kosova objasni neophodnost procesuiranja ratnih zločina, da je zločin - zločin ko god da ga je počinio. Želim da ovo sve podvučem, jer je važna podrška javnosti i građana, koji osim što moraju biti informisani, mislim da raspolažu određenim saznanjima i mogu pomoći.

* Preuzimanje delova ili celokupnog teksta je dozvoljeno uz obavezno navođenje izvora
___________________________________________________________________________________________

 

Drita Hajdari, prokurorja në Prokurori Speciale të Kosovës: Si mund ta kompensojnë prokurorët vendorë, atë që nuk e kanë bërë ata ndërkombëtarë 


Misionet e UNMIK-ut dhe të EULEX-it, me një numër të madh të prokurorëve, nuk arritën t’i zgjidhin vrasjet dhe kidnapimet e gazetarëve, e tani pritet që prokurorët vendorë t’i kompensojnë të gjitha ato që ata ndërkombëtarët nuk i kanë bërë. Dhe atë vetëm dy prokurorë, thotë Drita Hajdari, prokurorja për krime lufte e Prokurorisë Speciale të Kosovës në bisedim për Dosjen e gazetarëve dhe punonjësve mediatik të kidnapuar dhe të vrarë. Prokurorja nuk pati mundësi të na jep më shumë të dhëna për hetimet e kidnapimit të gazetarit të Radio Prishtinës, Momir Knezheviqit dhe të vrasjes së Enver Malokut, sepse siç theksoi ajo – janë në zhvillim e sipër. Dokumentet mbi hetimet për kidnapimin e Gjuro Sllavujit dhe Ranko Pereniqit, kjo Prokurori nuk i ka marrë ende nga EULEX-i. Hajdari thotë se kjo Prokuroria tani për tani nuk ka kurrfarë të dhëna mbi vrasjen e Afrim Maliqit, Krist Gegajt, Momir Stokuqës, Shefki Popovës dhe Bardhyl Ajetit. 

x Nga hulumtimi i Asociacionit të gazetarëve të Serbisë del se ose ka pasur shumë pengesa në hetime ose prokurorët ndërkombëtarë dhe gjykatësit hetues nuk u përpoqën mjaft që këto raste të nxjerrën në pah. Vrasja e fundit e gazetarit ndodhi para 13 vitesh. Si është e mundur që sot të zhvillohet një hetim efikas dhe të mësohet për fatin e gazetarëve të vrarë dhe të kidnapuar?

- Koha është problemi më i madh. Nuk është lehtë të hetohet një krim lufte, apo cili do krim, menjëherë pasi që ka ndodhur, kurse të hetosh një ngjarje e cila ka ndodhur para rreth dy dekadash, është jashtëzakonisht e rëndë. Është e rëndë, sepse kryesit më siguri deri më sot janë përpjekur që ti shkatërrojnë gjurmët, janë përpjekur që të ndikojnë te dëshmitarët. Dëshmitarët janë plakur, kujtesa e tyre është zbehur dhe nuk mund t’i fajësojmë për këtë. Nisuni nga fakti se nëse një dëshmitar në vitin 1999 i ka pasur 60 vjet, sot i ka 80, nga personi në atë moshë nuk mund ta presim kujtimin e qartë dhe informata të sakta. Në fund, edhe kryesit plakën dhe vdesin. Kurrë nuk e kam kuptuar, dhe ashtu as sot, pse neve, prokurorëve dhe gjyqtarëve vendorë nuk na u besua që ti ndjekim kriminelët e luftës, por kjo iu besua prokurorëve dhe gjyqtarëve ndërkombëtarë të misionit të UNMIK-ut, e nga viti 2008 të EULEX-it. Kur në vitin 2014 është marrë vendimi për ndërprerjen e misionit të EULEX-it, krimet e luftës u transferuan nën kompetencën e gjyqësorit dhe prokurorisë vendore. Nga mesi i vitit 2014 deri më sot ata neve na “transferojnë” lëndët me lugë. Një nga një. Deri tani u transferua një pjesë, por shumicën presim që ta transferojnë, po i përmendin më qindra lëndë. Me fjalë tjera, gjendja është tepër haotike, fatkeqësisht. Përveç kësaj, misionet për sundim të ligjit, edhe UNMIK-u edhe EULEX-i e kanë pasur numrin e madh të prokurorëve dhe gjyqtarëve. Nëse ata nuk arritën ta zgjidhin shumicën e rasteve, si pritet tani nga prokurorët vendorë ta kompensojnë atë që ata ndërkombëtarë nuk e kanë bërë? Jemi vetëm dy prokurorë. 

x Prandaj, vetëm dy prokurorë punojnë në rastet e krimeve të luftës, duke i përfshirë edhe gazetarët e vrarë dhe të kidnapuar?

- Prokuroria Speciale e cila është kompetente vetëm për krime lufte punon me numër të pamjaftueshëm të prokurorëve. E vetmja gjë që është mundur të bëhet në këtë situatë, është që dy prokurorë të caktohen për krime lufte. Kolegu dhe unë i kemi edhe lëndët e tjera, siç janë shpërlarja e parasë, terrorizmi, korrupsioni i nivelit të lartë, gjithashtu, paralelisht i hetojmë krimet e luftës. Por, kur t’i kemi përfunduar lëndët e tjera, do të merremi vetëm me krime lufte. Për këtë dua publikisht të ju them, edhe Juve edhe publikut, çfarë gjendje po trashëgoj. Pa pretendime që t’i kritikoj misionet ndërkombëtarë, dua ta them të vërtetën, çka kemi trashëguar dhe çka mund të bëjmë. Nuk dua që dikush të mendojë që EULEX-i na e transferojë një gjendje të mrekullueshme, dhe që nuk jemi të interesuar dhe nuk duam të punojmë. Përkundrazi. Unë dhe kolegu kemi vullnet dhe dëshirë të madhe t’i kompensojmë të gjitha ato që deri më tani nuk janë bërë, por si dhe çka do të bëjmë, varet nga rrethanat objektive. Ajo që veçanërisht dua ta theksojë, është mungesa e bashkëpunimit juridik me Serbinë. 

x Pse? 

- EDHE UNMIK-u edhe EULEX-i e kanë pasur mundësinë të bashkëpunojnë juridikisht me Serbinë, t’i shkëmbejnë informatat, dëshmitarët, të sigurojnë prova. Në nuk e kemi këtë mundësi. Dhe tani – kolegu dhe unë do t’i mbledhim provat, aq sa është e mundur, do të bëjmë çdo gjë për të identifikuar kryesit, do të përpiqemi që t’i sigurojmë provat edhe nga Gjykata Penale Ndërkombëtare për ish Jugosllavinë (GJPNJ), e shumica e kryeseve të nacionalitetit serb janë në Serbi. Kemi arritur në situatë që t’i procedojmë vetëm shqiptarët dhe hasim në rezistencë në shoqërinë kosovare, sepse njerëzit mendojnë që janë të diskriminuar. Edhe gjyqësori serb e ka një problem identik, sepse në Prokurorinë serbe për krime lufte janë hapur shumë lëndë për krimet e bëra n Kosovë, dhe këto nuk do të mund të përfundohen pa bashkëpunim me institucionet kosovare për ndjekje penale dhe të gjyqësorit. Për këtë është i domosdoshëm bashkëpunimi juridik. Ky është në interes të drejtësisë dhe kënaqësisë së viktimave të krimeve të luftës dhe familjeve të tyre. Familjet nga ne presim një mrekulli. Këtu flas për të zhdukurit, sepse ata janë zhdukur si shkak i veprave penale. Familjet presin që t’i gjejmë të dashurit e tyre, e unë mendoj që një gjë e tillë nuk është e mundur pa bashkëpunim. Më e keqja është që çdo gjë përfundon në fushën politike. Serbia nuk e ka njohur Kosovën, dhe prandaj as nuk do të bashkëpunojë. Megjithatë, mendoj se në këtë situatë do duhej të aplikohet modeli, të cilin Serbia e ka aplikuar me Bosnjën edhe Kroacinë, që prokuroritë ta arrijnë një marrëveshje për bashkëpunim, e jo t’i presim politikanët. Nëse i presim ata, kush e di se sa vite të ardhshëm këto hetime nuk do të lëvizin nga pika e vdekur. Nga e gjithë kjo situatë, vetëm kriminelët kanë dobi. Jo vetëm nga krimet e luftës, por nga të gjitha llojet e krimit të organizuar, korrupsionit dhe terrorizmit. Ata kënaqen. Ata bashkëpunojnë në një mënyrë fantastike, nuk i kanë problemet politike dhe nuk dinë për barriera etnike. Ata janë një familje e cila bashkëpunon shkëlqyeshëm. 

x Kidnapimi i kolegëve Ranko Pereniqit dhe Gjuro Sllavujit kurrë nuk u hetua. Familja Pereniq, para pak kohe e mori një letër nga EULEX-i në të cilën prokurori i tyre Mauricio Salustro përfundon (mu në vitin 2013) se Pereniqin dhe Sllavujin i ka kidnapuar UÇK-ja dhe këtu e vendos një pikë. Pas zhdukjes së tyre, gazetari i New York Times, Majk O’Konori shkoi në vendin Fortesa, në Komunën e Rahovecit, ku e ka parë makinën me të cilën Pereniqi dhe Sllavuji shkuan në detyrën e punës, dhe në veturë diktafonin të cilin e kishin marrë me vete. Nëse EULEX-i ka pasur informata që bëhet fjalë për UÇK-në, e në anën tjetër, dëshmitë e ndryshme dhe publikimet që i kanë shkruar pjesëtarët e UÇK-së tregojnë se tri formacione të UÇK-së, nën komandën e tre komandantëve të ndryshëm vinin në lokacionin ku Pereniqi dhe Sllavuji u Zhdukën- përse askush nga këta komandantët nuk është pyetur për këtë krim?

- Sa u përket këtyre dy rasteve, EULEX-i e ka refuzuar kallëzimin penal dhe rastet janë arkivuar. Këto janë të dhënat që i mora duke u përgatitur për këtë intervistë. Refuzimin e kallëzimit penal nuk e pashë, është e mundur që kanë thënë që nuk ka prova të mjaftueshme ose diçka ngjashëm. Por, rrethana se është refuzuar kallëzimi penal, nuk do të thotë që lënda u mbyll përgjithmonë. Prokuroria gjithmonë mund ta hapë rastin. Së pari do duhej të pres që EULEX-i të na i transferojë të gjitha lëndët, sepse neve na i dërgojnë edhe ato lëndë që janë arkivuar. 

x Por EULEX-i zyrtarisht ka shkuar nga Kosova.  

- Kanë thënë se po merren me skanimin dhe përkthimin, dhe kjo është në zhvillim e sipër. Në total janë diku rreth 900 krime lufte që EULEX-i duhet të na i transferojë. Sikur dhe lëndët për 2000 persona të zhdukur. 

X Kur bëhet fjalë për vrasjen e gazetarit Enver Malokut, hetimi disa herë është hapur dhe mbyllur. A është hapur rasti tani përsëri dhe a i keni në dispozicioni faktet e reja?

- Lëndët nën hetim nuk i komentojmë. Për shkak të hetimit dhe se në këtë mënyrë mund ta pengojmë hetimin. 

x Në mesin e lëndëve që i keni marrë, është edhe zhdukja e Lubomir Knezheviqit. A e dini se ky rast është hetuar para Gjykatës në Mitrovicë, në vitin 2001? Avokatja e familjeve të dëmtuara, Stoja Gjuriçiq e ndërlidhi zhdukjen e Knezheviqit me kidnapimin e gjashtë serbëve nga Gojëbula, duke dyshuar se Gani Imeri, komandanti i UÇK-së në zonën e Vushtrrisë, ka dhënë urdhër për kidnapimin e tij. A dini diçka më shumë për këtë?

- Rastin e Lubomir Knezheviqit e kam marrë më 5 tetor të vitit 2017. Nuk mund të flas për emra, por mund të them se po punohet në këtë rast. 

x Në të paktën, hetimi i vrasjes së gazetarit Shefki Popovës ishte i çuditshëm. Sipas të dhënave në dispozicion, prokurori hetimor dy herë e ka kërkuar intervenimin e policisë për shkak të mbledhjes së provave, por ata nuk reaguan ndaj këtyre kërkesave. Gjithashtu, pas vrasjes, nga shtëpia e familjes Popova u morën gjërat për të cilat dyshohej se mund të jenë të rëndësishme për hetimin, e sot askush nuk mund të përgjigjet ku ndodhen ato. A e shihni këtu veprën penale pengimi i drejtësisë dhe a do ta përcaktoni përgjegjësinë për ata që në mënyrë të papërgjegjshme e kanë kryer punën e tyre? 

- Duke u përgatitur për këtë intervistë, i kam kërkuar të dhënat. Ne nuk kemi asgjë mbi vrasjen e Shefki Popovës. Ato duhet të jenë diku. UNMIK-u duhet t’i dorëzojë dokumentet e veta te na, dhe ndoshta ky rast ndodhet aty diku. Nuk mund të ngutem me përfundime, para se të kontrolloj ku gjenden gjërat?

x Ju i keni ngritur aktakuzat për krime lifte edhe kundër shqiptarëve edhe kundër serbëve. A keni pasur probleme për shkak të kësaj?

- Është një histori i njëjtë sikur kudo ku është zhvilluar lufta. Gjendemi në një situatë ku ngritim aktakuza kundër personave që konsiderohen heronj. Heronj janë sepse kanë marrë pjesë në luftë, sepse e kanë mbrojtur vendin e tyre, dhe aktakuzat kundër tyre përjetohen si sulm ndaj luftës së drejtë çlirimtare. Njerëzve duhet shpjeguar se ndjekja penale dhe ngritja e aktakuzave nuk kanë shumë lidhje me luftë në Kosovë, por me individët që kanë kryer krime. Neve na duhet shume përpjekje ta shpjegojmë këtë gjë, na duhet mbështetja nga mediat dhe shoqëria civile, për t’u kuptuar se aktakuza nuk është drejtuar kundër UÇK-së, që përgjegjësia penale është individuale, që krimet i kanë kryer individët dhe kriminelët duhet të ndëshkohen, kurse familjet e viktimave të jenë të kënaqura. Vërej se viktimat dhe familjet e tyre përmenden në kontekstin e disa konferencave dhe përvjetorëve, e në rastet konkrete të krimeve të luftës, pothuajse harrohen. Gjithmonë përlëvdohen dhe “vajtohen” të akuzuarit, thuhet se përmes tyre sulmohet ndonjë parti politike ose lufta çlirimtare, kurse viktimat pothuajse nuk përmenden. Megjithatë, ky nuk është problem vetëm në Kosovë, e ne prokurorët jemi profesionistë, gjyqtarët janë gjithashtu profesionistë, dhe i anashkalojmë sulmet politike dhe përpiqemi ta kryejmë punën tonë me nder, ashtu siç edhe pritet nga ne. Ka pasur sulme ndaj meje, ka edhe sot, me emër dhe mbiemër me sulmuan në Kuvendin e Kosovës, personalisht, i kanë shtjerrë të gjitha, por është dhimbje momentale, e pastaj i them vetvetes – unë jam profesioniste dhe nuk mund t’ia lejoj këtë vetës sime. 

x Nëse nga të gjitha barrierat do duhej ta zgjidhni vetëm njërën për të cilën mendoni se është më e vështirë për hetimin dhe procedimin e krimeve ndaj gazetarëve, e cila do të ishte ajo për Juve? A janë ato rrethanat politike, mbrojtja e dëshmitarëve... Dhe si mendoni që duhet të tejkalohet?

- Së pari flitet për mbrojtën e dëshmitarëve, e unë po pyes- si ta mbroj dëshmitarin i cili nuk ekziston? Si të flas për dëshmitarë që nuk ekzistojnë? Më e keqja është kur me thonë “dihet” – hajde, çka dihet? Më thoni nga ku të nisem. Njeriu është marrë nga stacioni i autobusëve, nga spitali, a e pa dikush? Nevojitën provat, dëshmitarët. Megjithatë, si të parën e shoh mungesën e bashkëpunimit me Serbinë.

Errësira mediale  

Prokurorja Drita Hajdari konsideron se “pothuajse njëzet vite ka sunduar errësira mediale për këto krime lufte”. 

-Nuk më kujtohet, nuk e përcjell se a e ka hetuar ose a ka pyetur ndonjë nga kolegët tuaj për gjendje, kur bëhet fjalë për krime lufte, derisa nuk kaluan në duart tona. Edhe sot janë më shumë të përqendruar në statistikë, nuk merren me çështje thelbësore. Nuk e shoh as vullnetin e mediave që t’ju shpjegohet qytetarëve të Kosovës domosdoshmëria e procedimit të krimeve të luftës, që krimi është krim kushdo që e ka kryer. Edhe një herë dua ta theksoj se është e rëndësishme mbështetja e publikut dhe e qytetarëve, të cilët, përveç që duhet të informohen, mendoj që i kanë në dispozicion informatat e caktuara dhe që mund të na ndihmojnë.

 * Marrja e pjesëve të tekstit ose tekstit në tërësi është e lejuar vetëm duke e cekur edhe burimin

_____________________________________________________________________________

Drita Hajdari, War Crimes Prosecutor at the Special Prosecutor Office of Kosovo: How Can Local Prosecutors Make up for What International Prosecutors Failed to Do  


UNMIK and EULEX missions with a large number of prosecutors failed to solve murders and abductions of journalists, and local prosecutors are expected now to redeem what the international ones failed to do. And this should be done with only two prosecutors, says Drita Hajdari, a war crimes prosecutor Prosecutorat the Special Prosecutor Office of Kosovo, in an interview for the Dossier on kidnapped and murdered journalists and media workers. Prosecutor could not provide more details about the investigations related to kidnapping of the Radio Pristina journalist Ljubomir Knezevic and murder of Enver Maloku because, as she stressed, they were in progress. As for documents related to the investigation of kidnaping of Djuro Slavuj and Ranko Perenic, the Prosecutor’s Office has not yet received them from EULEX. Hajdari says that the Prosecutor’s Office did not have any information whatsoever about murders of Afrim Maliqi, KristGegaj, Momir Stokuca, Shefki Popova and Bardhyl Ajeti.

x It results from a research of the Journalists’ Association of Serbia that there was either much interfering with investigations or that international prosecutors and investigative judges failed to put effort into solving these cases. The last murder of a journalist happened 13 years ago. How is it possible today to conduct an effective investigation and find out the truth about fates of the murdered and kidnapped journalists?

- Time is the biggest problem. Investigation of a war crime or any crime is not easy immediately after it occurred, but investigation of the events from about two decades ago is extremely difficult. It is difficult because the perpetrators have certainly done their best to destroy traces until now and they also did their best to influence witnesses. The witnesses have grown older, their memory faded and we cannot blame them for that. You may start from the fact that if a witness back in the 1990s was 60, he or she is 80 now and we cannot expect a clear memory and precise information from the people of that age. Perpetrators eventually die and grow old. I have never understood and I don’t understand even today why we, local prosecutors and judges, have not been entrusted with prosecuting war criminals since 2008, but international prosecutors and judges, the mission of UNMIK and EULEX, were. When the decision on termination of the EULEX operations was made in mid-2014, war criminals were transferred to the jurisdiction of local judiciary and prosecution. Since 2014, they have been “transferring” these cases to us little by little. One by one. One part has been transferred so far, but we still waiting for the majority to be transferred and hundreds of cases have been mentioned. In other words, the situation is unfortunately chaotic. In addition, the missions of rule of law of both UNMIK and EULEX had a large number of judges and prosecutors. If they failed to solve most cases, why is it now expected from the local prosecutors to redeem what the international prosecutors failed to do? From only two prosecutors.

x So, only two prosecutors are working on the war crimes cases, including murdered and kidnapped journalists?  

- The Special Prosecutor’s Office, which is solely in charge of war crimes, is working with an insufficient number of prosecutors. The only thing that could be done in this situation is to appoint two prosecutors for war crimes. My colleague and I have other cases, too, such as money laundering, terrorism, high-level corruption, and at the same time we are investigating war crimes, too. But when we finalize other cases, we will deal only with war crimes. Therefore I would like to say both to you and the public about the situation that we succeeded. Without pretending to criticize the international missions, I would like to tell the truth, what we inherited and what we can do now. I don’t want anyone to think that EULEX left the great situation and that we are not interested and we don’t want to work. On the contrary. My colleague and I have a strong will and desire to make up for what has not been done, but how and what we will do depends on the objective circumstances. What I would especially like to underline is the lack of legal cooperation with Serbia.

x Why? 

- Both UNMIK and EULEX could legally cooperate with Serbia, exchange information, witnesses, provide evidence. We do not have such an option. And now – my colleague and I will provide evidence, as much as it is possible, we will do everything to identify perpetrators, we will try to secure the evidence from the International Criminal Tribunal for former Yugoslavia (ICTY), too, and the majority of perpetrators of Serbian nationality are in Serbia. We came in a situation in which we can prosecute only Albanians and this is met with resistance in the Kosovo society because they believe they are discriminated. The Serbian judiciary has identical problem because the Serbian war crimes prosecutor’s office has opened many cases for war crimes committed in Kosovo and they will not be able to finalize these cases without cooperation with the Kosovo criminal prosecution and judiciary institutions. Therefore, the legal cooperation is necessary. It is in the interest of justice and redressing of war crimes victims and their families. Families hope we would perform a miracle. I am referring here to the missing, too, because they went missing as a result of criminal offences. Families are waiting for their loved ones to be found and I believe this is impossible without cooperation. The worst is that this all boils down to the area of politics – Serbia has not recognized Kosovo and would not cooperate therefore. However, I believe that in such a situation we should apply a model that Serbia already applied with Bosnia and Croatia, the prosecutor’s offices should make an agreement on cooperation, and we should not wait for politicians. If we are to wait for them who knows for how many years the investigations would not move an inch from the standstill. Criminal are profiting from all this. Not only war crimes criminals, but all types of organized crime, corruption and terrorism criminals. They enjoy themselves. They cooperate fantastically, they do not face political problems and they do not know national barriers. This is one family that cooperates excellently.

x Kidnapping of Ranko Perenic and Djuro Slavuj has never been investigated. The family Perenic has only recently received a paper from EULEX in which the prosecutor Maurizio Salustro concluded (as early as in 2013) that Perenic and Slavuj were abducted by KLA and they put a full stop there. Following their disappearance, the New York Times reporter Mike O’Connor went to the village of Bela Crkva near Orahovac where he saw the car in which Perenic and Slavuj left for their assignment and in the car there was a voice recorder they took with them. If EULEX had knowledge this was KLA and, on the other hand, a number of testimonies and publications that KLA wrote indicate that three different KLA formations, under the command of three different commanders came to the location where Perenic and Slavuj disappeared – why none of these commanders have been asked about this crime?

- As for both cases, EULEX dismissed the criminal charges and the cases have been archived.  This is the information that I received while preparing for this interview. I have not seen dismissal of the criminal charges, it is possible that they said there was not enough evidence or something similar. But the fact that the criminal charges were dismissed does not mean that the case is closed forever. The Prosecutor’s Office can reopen the case. First we should wait for all the cases to be transferred by EULEX, because they are sending those that are archived, too.

x But EULEX has officially left Kosovo.  

- They said they dealt with scanning, translation and this is underway. We still expect hundreds and hundreds of cases to arrive. There are altogether about 900 war crimes that EULEX should pass over. As well as the cases of 2000 missing persons.  

X Speaking of the murder of Enver Maloku, the investigation has been repeatedly opened and closed. Has the case been reopened now and do you have knowledge of any facts?

- We do not comment cases that are under investigation. This is done for the reason of investigation and because we could interfere with the investigation by doing so.

x The case of Ljubomir Knezevic is among the cases that you have received. Are you aware that the case was investigated in the Mitrovica Court in 2001?  Lawyer of the victims’ families Stoja Djuricic linked disappearance of Knezevic with kidnapping of six Serbs in Gojbulje, suspecting that Gani Ymeri, KLA commander in the town of Vucitrn, ordered his abduction. Do you know anything more about it?

- I received the case of Ljubomir Knezevic on 5 October 2017. I cannot talk about names, suspects, but I can say that we are working on the case.  

x Investigation into the murder of journalist Sefki Popova is strange, to put it mildly. According to the available information, the investigating prosecutor has twice requested the intervention of police in order to gather evidence, but they failed to respond to these requests. Things, believed that could have been important for the investigation, were also taken from the Popova’s house and no one can answer today where they are. Do you see here the criminal offense of interference with justice and will you establish accountability of those who were negligent in performing their work?

- I was looking for information while preparing for this interview. We have nothing about the murder of Sefki Popov. It must be somewhere. UNMIK will hand us over their documents and perhaps it is somewhere in these files. I cannot rush with conclusions unless I check where the things are.


x You filed indictments against ethnic Albanians and Serbs for war crimes. Have you faced problems because of that? 

- It is a similar story everywhere where you had a war. We are in a situation to file indictments against persons who are considered to be heroes. Heroes because they took part in the war, defended their country, and charges against them are seen as an attack on the just liberation war. People should be explained that criminal prosecution and filing the indictments has nothing to do with the war in Kosovo, but with individuals who committed crimes. We need much effort to explain this, we need support of the media and civil society in making people understand that charges are not directed against KLA, but that the criminal responsibility is individual, that crimes were committed by individuals and criminals should be taken to justice and victims’ families redressed. I have noticed that victims and their families are mentioned in the context of some conferences and anniversaries and they are nearly forgotten in the concrete cases of war crimes. Defendants are always glorified and “felt sorry for”, they say that a political party or the liberation war is attacked by attacking them and victims are barely mentioned. However, this is not a problem only in Kosovo, but we prosecutors are professional, judges are also professional and we ignore political attacks and try to do our job fairly, as we are expected to do. There have been attacks on me, there are still attacks, they attacked me in the Kosovo parliament and mentioned my name, on the personal basis, they used everything they could, but it hurts for a moment, and then I say to myself – I am a professional, I cannot allow this to myself.

x If you should choose an obstacle of all these that you believe is most difficult for investigation and prosecution of war crimes  against journalists, what would be the biggest obstacle for you? Are these political circumstances, protection of witnesses… and what do you think how it should be overcome?


- Firstly, they talk about protection of witnesses, and I am asking – how can I protect a witness that I don’t have? How can I speak about witnesses that are missing? The worst is when they say “it is known” - please tell me what is known? Tell me where I should start from. A man was taken from the bus station, hospital, did anyone see that? I need evidence, witnesses. However, I see the lack of cooperation with Serbia as the obstacle number one.  

Media blackout

Prosecutor Drita Hajdari believes “there was the media blackout about these war crimes for nearly twenty years”: 
- I do not remember, I have not followed if any of your colleagues researched or wrote about the situation with regard to the war crimes until they were handed over to us. And even today, they are more focused on the statistics, they do not deal with the core issues. I do not see the media being willing to explain the citizens of Kosovo the necessity of prosecuting the war crimes, that a crime is a crime whoever committed it. I would like to stress this because support of the public and citizens is important and apart from the fact they should be informed, I believe they have certain information and can help.

 

 * Reprinting, republishing or usage parts or the entire article is permitted with mandatory source guidance

 

Komentari (0)

ostavi komentar

Nema komentara.

ostavi komentar

Molimo Vas da pročitate sledeća pravila pre komentarisanja:

Komentari koji sadrže uvrede, nepristojan govor, pretnje, rasističke ili šovinističke poruke neće biti objavljeni.

Nije dozvoljeno lažno predstavljanje, ostavljanje lažnih podataka u poljima za slanje komentara. Molimo Vas da se u pisanju komentara pridržavate pravopisnih pravila. Komentare pisane isključivo velikim slovima nećemo objavljivati. Zadržavamo pravo izbora i skraćivanja komentara koji će biti objavljeni. Mišljenja sadržana u komentarima ne predstavljaju stavove UNS-a.

Komentare koji se odnose na uređivačku politiku možete poslati na adresu unsinfo@uns.org.rs

Saopštenja Akcije Konkursi